คุณคิดว่าตัวเองรู้จักออสเตรเลียดีแล้วหรือยัง? ดินแดนที่ขึ้นชื่อเรื่องไลฟ์สไตล์ที่แสนจะชิลและเป็นกันเองนี้ มี 'รหัส' และ ‘ธรรมเนียม’ ทางสังคมที่ซ่อนอยู่ ที่คนท้องถิ่นทำจนเป็นเรื่องปกติ แต่สำหรับผู้มาเยือนแล้ว อาจสร้างความงงงวยได้ไม่น้อย
วันนี้มารวบรวม 25 เรื่องสุดช็อก แต่เป็นเรื่องธรรมดาในออสเตรเลีย ตั้งแต่วัฒนธรรมการเดินเท้าเปล่าในเมือง จนไปถึงการให้ทางบนท้องถนนที่ซับซ้อนกว่าที่คิด ไปจนถึงเหตุผลว่าทำไมคุณจึงไม่จำเป็นต้อง 'ให้ทิป' ในร้านอาหารเลยแม้แต่น้อย เตรียมเปิดมิติใหม่ของชีวิตชาวออสซี่ ที่จะช่วยให้คุณปรับตัวและเข้าใจประเทศที่น่าทึ่งแห่งนี้ได้อย่างลึกซึ้ง
Photo by Alicia Christin Gerald on Unsplash
1. การเห็นคนเดินเท้าเปล่า (Barefoot) ในร้านค้า/ ห้างสรรพสินค้า
ในหลายพื้นที่โดยเฉพาะคนหนุ่มสาวบริเวณเมืองชายฝั่งทะเล เป็นเรื่องปกติที่จะเห็นคนเดินเท้าเปล่าเข้าไปในซูเปอร์มาร์เก็ต คาเฟ่ หรือรถสาธารณะ ชีวิตชาวออสซี่ส่วนใหญ่อยู่ใกล้ชายฝั่ง การเดินเท้าเปล่าจึงเป็นเรื่องปกติเมื่อต้องเดินเข้าออกจากชายหาดหรือสระว่ายน้ำ และเป็นเรื่องยุ่งยากที่จะต้องสวมรองเท้ากลับไปกลับมาเพื่อซื้อของเล็ก ๆ น้อย ๆ เป็นการสะท้อนถึงวิถีชีวิตแบบสบายๆ (Laid-back) และวัฒนธรรมชายหาด (Beach Culture) ในหลายพื้นที่ ร้านค้าส่วนใหญ่จึงมักไม่เข้มงวดกับนโยบาย "ห้ามไม่สวมรองเท้า" (No Shoes, No Service) แต่จะพบน้อยลงในย่านธุรกิจใจกลางเมือง (CBD) หรือในสถานที่ที่เป็นทางการ
2. คิดว่าคุณจะแต่งตัวสวยหรูในที่สาธารณะเป็นเรื่องปกติ...ไม่เสมอไป
แฟชั่นแบบแคชชวล (Casual) คือกุญแจสำคัญ คนออสซี่ไม่นิยมใส่เสื้อผ้าแบรนด์เนมหรือเครื่องประดับหรูหราออกนอกบ้านมากนัก การแต่งตัวจัดเต็มอาจทำให้ถูกมองว่า "เป็นคนอวดรวย" ใครสายแต่งตัวอาจจะมองว่าออสเตรเลียเป็นเมืองที่น่าเบื่อในแง่ของแฟชั่น เหตุเพราะชาวออสเตรเลียให้ความสำคัญกับค่านิยมความเท่าเทียมกัน (Egalitarianism) แม้แต่ในสภาพแวดล้อมทางธุรกิจ หลายองค์กรก็ปรับใช้แนวคิด "Smart Casual" หรือ "Business Casual" มากกว่าการสวมสูทผูกไทด์เต็มรูปแบบอย่างเคร่งครัด (ยกเว้นบางอุตสาหกรรม เช่น กฎหมายหรือการธนาคารชั้นสูง)
3. ตอบคำถาม "G'day! How ya going?" ของคนออสซี่อย่างไร
"How ya going?"/ "G'day" เป็นเพียงการทักทายตามมารยาททางสังคมของชาวออสซี่เมื่อเจอกัน ไม่ใช่คำถามที่ต้องการคำตอบจริงจัง แบบละเอียด ชาวออสเตรเลียไม่ต้องการให้คุณเล่าเรื่องชีวิตหรือปัญหาของคุณ พวกเขาคาดหวังเพียงการทักทายกลับที่รวดเร็วและเป็นไปในทางบวก เช่น "Good, thanks. And you?" (ดีครับ/ค่ะ ขอบคุณ แล้วคุณล่ะ?) หรือ "Not bad, thanks." (ไม่เลวเลย ขอบคุณ) เป็นคำตอบที่เรียบร้อยและสุภาพที่สุด ใช้ได้กับทุกคน
4. การเรียกคนแปลกหน้าด้วย "Mate"
ผู้คนเลือกคำนี้ใช้เพื่อกล่าวทักทายกับทุกคน ไม่ว่าจะเป็นเพื่อน คนแปลกหน้า พนักงานร้านค้า หรือตำรวจ คำว่า Mate (เพื่อน) เป็นคำทักทายที่ใช้ได้กับทุกคน เป็นการใช้แทนคำเรียกขานทั่วไป คล้ายกับการใช้ "คุณ" "พี่" หรือ "Hey there" ในภาษาอื่น ๆ เช่น "No worries, mate." (ไม่มีปัญหาเลยเพื่อน) แต่ในทางกลับกัน จะเลือกใช้ “Mate" ในบางบริบทที่น้ำเสียงดูคุกคาม หรือใช้ในการโต้แย้ง (เช่น "What are you doing, mate?") คำนี้จะสื่อความหมายตรงกันข้ามกับความเป็นมิตร แปลว่า "ไอ้หนุ่ม/นาย" และมักใช้เพื่อลดความเคารพหรือแสดงความไม่พอใจ ดังนั้นสิ่งสำคัญที่สุดในการใช้คำว่า "Mate" คือ น้ำเสียง (Tone of voice) คำเดียวนี้สามารถเปลี่ยนความหมายได้ตั้งแต่เป็นมิตรไปจนถึงข่มขู่เลยทีเดียว
5. สื่อสารภาษา "Yeah, nah" และ "Nah, yeah" สไตล์ออสซี่
คนออสซี่มักใช้คำว่า "Yeah, nah" (แปลว่า เห็นด้วยกับที่คุณพูด แต่คำตอบคือ "ไม่") มันเป็นวิธีพูดปฏิเสธแบบสุภาพ เพื่อไม่ให้ดูห้วนหรือก้าวร้าวเกินไป "Yeah" ตัวแรกใช้เพื่อยอมรับว่าคุณได้ยินหรือเข้าใจสิ่งที่คู่สนทนาพูดแล้ว ส่วน "nah" ตัวสุดท้ายคือการปฏิเสธอย่างนุ่มนวล หรือ "Nah, yeah" (แปลว่า ไม่ได้เห็นด้วยกับคำถาม แต่คำตอบคือ "ใช่") ใช้เพื่อตอบรับ แสดงความเห็นด้วย หรือเป็นการเปลี่ยนความคิดหลังจากลังเลเล็กน้อย เป็นการตอบแบบกำกวมที่ทำให้คนต่างชาติสับสนอย่างมากเมื่อคุยกับชาวออสซี่
6. เข้าใจความแตกต่างของ "Thongs" และ "Undies"
"Thongs" ไม่ได้แปลว่าชุดชั้นใน แต่แปลว่า รองเท้าแตะ (Flip-flops) และคนออสซี่ใช้คำย่อ/ ศัพท์แสลงมากมายจนคุณอาจสับสนในชีวิตประจำวัน ส่วน "Undies" หมายถึง กางเกงชั้นใน (Underwear) ทั่วไป ทั้งของผู้ชายและผู้หญิง คำนี้ใช้กันทั่วไปในหลายประเทศ ดังนั้นถ้าชาวออสซี่บอกว่า "ไปซื้อ Thongs คู่ใหม่" พวกเขากำลังหมายถึง รองเท้าแตะ ไม่ใช่กางเกงชั้นในนะ
Photo by independent.co.uk
7. Shoey ธรรมเนียมดื่มจากรองเท้า!!
Shoey (ชูอี้) คือการเทเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ส่วนใหญ่มักเป็นเบียร์หรือแชมเปญ) ลงในรองเท้าแล้วดื่มให้หมดในรวดเดียว เป็นธรรมเนียมการเฉลิมฉลองชัยชนะหรือการแสดงความกล้าหาญและความเป็นกันเอง มักเห็นได้ในวงการกีฬา โดยเฉพาะมอเตอร์สปอร์ตและเทศกาลดนตรี หรือในกลุ่มเพื่อนที่เน้นความสนุกแบบสุดโต่ง ในวัฒนธรรมอื่นการดื่มจากรองเท้าอาจเป็นสัญลักษณ์ของการลงโทษหรือความเสื่อมโทรม แต่สำหรับออสเตรเลียมันคือ ความภูมิใจในชัยชนะ เป็นวิธีที่แสดงให้เห็นว่า ชาวออสซี่รักการแสดงความตลกขบขันและไม่ถือสาเรื่องความสุภาพจนเกินไป แม้แต่ชัยชนะอันยิ่งใหญ่ก็ยังต้องจบลงด้วยการดื่มที่แสนจะบ้าน ๆ การที่นักกีฬาระดับโลกยอมทำพฤติกรรมนี้ต่อหน้ากล้องโทรทัศน์ทั่วโลก ยิ่งทำให้ชาวต่างชาติรู้สึกอึ้งและสงสัยในธรรมเนียมนี้มากขึ้นไปอีก แม้จะเป็นธรรมเนียมแต่โดยทั่วไปการทำ Shoey ไม่ควรบังคับให้คนอื่นทำ การชักชวนให้ทำมักเป็นเรื่องสนุก ๆ โดยเฉพาะแขกต่างชาติมากกว่า
8. 2 คำศัพท์มารยาทในการทานอาหารที่พบเจอบ่อย
“BYO (Bring Your Own)” : ร้านอาหารขนาดเล็กและขนาดกลางจำนวนมากในออสเตรเลียโฆษณาว่าเป็นร้าน "BYO" (Bring Your Own) หมายถึงลูกค้าสามารถนำไวน์หรือเบียร์ของตัวเองมาดื่มในร้านได้ เป็นมรดกทางวัฒนธรรมตั้งแต่ยุค 1970s ที่ช่วยให้ร้านอาหารเล็กๆ ไม่ต้องแบกรับค่าใช้จ่ายสูงในการขอใบอนุญาตขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ลูกค้ามักจะต้องเสีย "Corkage Fee" (ค่าเปิดขวด) เล็กน้อยให้กับร้าน หากร้านอาหารมีใบอนุญาตขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เต็มรูปแบบและระบุว่า "No BYO" หรือ "Licensed Only" คุณไม่ควรนำเครื่องดื่มเข้าไปเองโดยเด็ดขาด เพราะถือว่าผิดกฎหมายและเป็นการเสียมารยาทอย่างร้ายแรง
“Bring a Plate" ในงาน BBQ : หากคุณถูกเชิญไปงานสังสรรค์ทานข้าว และเจ้าภาพบอกให้ "Bring a Plate" ไม่ได้หมายถึงให้นำจานเปล่าไป แต่หมายถึงให้ นำอาหารหนึ่งจานไปแบ่งปันร่วมกัน ยิ่งถ้าเป็นอาหารที่ทำเองด้วยยิ่งดี เช่น สลัด ของหวาน หรือของทานเล่น เป็นธรรมเนียมปฏิบัติในงานเลี้ยงสังสรรค์แบบไม่เป็นทางการ เพื่อแบ่งเบาภาระของเจ้าภาพและสร้างเมนูที่หลากหลายในการร่วมกัน หรือที่เรียกว่า Potluck Style นั่นเอง
Photo by Tim Mossholder on Unsplash
9. อย่าชะล่าใจ..ว่าร้านค้าจะเปิดให้คุณถึงดึกดื่น
ห้างสรรพสินค้าและร้านค้าปลีกส่วนใหญ่ในเมืองใหญ่ เวลาปิดโดยทั่วไป ประมาณ 17:00 น. ถึง 19:00 น. (5PM - 7PM) ทำให้การซื้อของหลังเลิกงานทำได้ยาก แต่ถ้าในเมืองใหญ่ เช่น ซิดนีย์ (Sydney) และเมลเบิร์น (Melbourne) จะมีคืนที่ร้านค้าเปิดดึกเป็นพิเศษ 1-2 คืนต่อสัปดาห์ ซึ่งมักจะเป็นวันพฤหัสบดี หรือ วันศุกร์ เวลาปิดอยู่ประมาณ 21:00 น. (9PM) ส่วนในวันอาทิตย์ เวลาเปิดจะช้ากว่าปกติ และปิดเร็วกว่าปกติ ยิ่งถ้าเป็นวันหยุดราชการที่ติดกันหลายวัน แทบทุกร้านค้าพร้อมใจปิดอย่างพร้อมเพรียง อย่าลืมตรวจสอบเวลาทำการของห้างสรรพสินค้าหรือร้านค้าที่คุณต้องการไปเสมอ เนื่องจากแต่ละรัฐมีกฎหมายการค้าปลีกที่แตกต่างกัน แต่ละร้านก็มีเวลาปิดที่แตกต่างกันไป
10. สิ่งที่ควรรู้ก่อนเข้าซูเปอร์มาร์เก็ตเพื่อซื้อเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
ที่ออสเตรเลียคุณจะซื้อเบียร์/ ไวน์โดยตรงจากชั้นวางของในซูเปอร์มาร์เก็ตไม่ได้ เหมือนการซื้อนมหรือขนมปัง ต้องไปซื้อที่ร้านขายเหล้าแยกต่างหาก ที่เรียกว่า Bottle Shops ที่ตั้งอยู่ถัดไปหรือติดกับตัวอาคารซูเปอร์มาร์เก็ต และมีทางเข้าออกแยกต่างหาก ร้านเหล่านี้มีชื่อเรียกเฉพาะ เช่น BWS และ Liquorland เหตุเพราะคุณต้องมีการแสดงบัตรประจำตัว (ID) ที่มีรูปถ่ายเสมอ ไม่ว่าคุณจะดูมีอายุมากแค่ไหนก็ตาม เพราะพนักงานขายต้องปฏิบัติตามกฎหมายและข้อจำกัดที่สำคัญที่สุดที่เรียกว่า Responsible Service of Alcohol (RSA) ที่คุณต้องมีอายุ 18 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป จึงจะสามารถซื้อหรือดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้
Photo by ysuites.co
11. คริสต์มาสแบบฤดูร้อนสไตล์ออสซี่
ในขณะที่หลายประเทศฉลองคริสต์มาสด้วยหิมะและเตาผิง คริสต์มาสในเดือนธันวาคมของออสเตรเลียตรงกับฤดูร้อนพอดี ชาวออสซี่เลือกที่จะจัดงานฉลองกลางแจ้งด้วยบาร์บีคิว (Barbie) ที่ชายหาดหรือสวนหลังบ้าน การทำอาหารร้อนๆอย่าง ไก่งวงอบหรือแฮมอบยังคงมีบางครอบครัวที่ทำตามธรรมเนียมอังกฤษ แต่ส่วนใหญ่มักจะเปลี่ยนมากินเป็น มื้อเที่ยง (Christmas Lunch) มากกว่ามื้อเย็น วัฒนธรรมจึงเปลี่ยนมาเน้นซีฟู๊ดโดยเฉพาะกุ้งที่จะขายดีเป็นพิเศษในช่วงคริสต์มาส และใช้เวลาทำกิจกรรมอยู่ข้างนอก โดยเฉพาะการเล่นคริกเก็ตกันในสวน ช่วงสิ้นปียังมีขนมประจำเทศกาลอย่าง พาฟโลวา (Pavlova) ขนมหวานที่ทำจากเมอแรงก์ ราดด้วยครีมนุ่มฟู ที่ตกแต่งด้วยครีมและผลไม้หน้าร้อนสด ๆ เช่น มะม่วง และสตรอว์เบอร์รี ถือเป็นส่วนหนึ่งที่ได้รับความนิยมในคริสต์มาสของออสเตรเลีย ส่วนกิจกรรมแสงสีและเสียงเพลง เช่น ตกแต่งไฟคริสต์มาสตามสถานที่ต่างๆ มีความเหมือนกับประเทศอื่น ๆ
12. การขอบคุณคนขับรถเมล์
ผู้โดยสารมักจะกล่าวคำว่า "Thank you" หรือ "Cheers, mate!" แก่คนขับรถเมล์ขณะลงจากรถ แม้จะเป็นคนแปลกหน้าก็ตาม ถือเป็นการแสดงออกถึงมารยาทและความเคารพต่อคนทำงานบริการสาธารณะ แม้ไม่ใช่เรื่องทั่วไปในทุกประเทศแต่เป็นสิ่งที่ชาวออสซี่ให้ความสำคัญในระดับชุมชน
ถ้าเรื่องราวในตอนแรกทำให้คุณต้องประหลาดใจกับมุมมองใหม่ ๆ ของออสเตรเลียแล้วล่ะก็ ในตอนต่อไปจะพาไปเปิดเผยอีก 13 เรื่องจริง ที่เกิดขึ้นเป็นปกติในชีวิตประจำวันของชาวออสซี่ แต่กลับสร้างความฉงนให้กับผู้มาเยือนอย่างยิ่ง ไม่ว่าจะเป็นการบริโภคสัตว์สัญลักษณ์ประจำชาติ หรือมารยาทและกฎจราจรของประเทศที่ไม่เหมือนใคร รับรองว่าแต่ละข้อจะทำให้คุณได้รู้จักและเข้าใจดินแดน Down Under แห่งนี้ได้อย่างลึกซึ้งยิ่งกว่าเดิม
